Het einde van het jaar nadert met rasse schreden, en daarmee ook de feestdagen en culinaire tradities van de winterperiode. Om zich op kerstmarkten op te warmen, drinkt men traditioneel glühwein, een verwarmende en troostrijke drank. Maar wat is de oorsprong van deze gewoonte?
Oorsprong
De eerste glühwijnen ontstonden ten tijde van het Romeinse Rijk, in het jaar 20 na Christus. In die tijd werd de drank niet voor het plezier gedronken, maar vooral om de spijsvertering te bevorderen. Hij werd gemaakt op basis van wijn, honing, peper, laurier, saffraan, noten en dadels (evenals hun geroosterde pitten). Vervolgens dompelde men er gloeiende kolen in onder om de drank te bewaren.
In Frankrijk werd glühwein vanaf de 13e eeuw populair, met name in Montpellier dankzij de haven van Lattes, die de handel in specerijen met het Oosten mogelijk maakte. Zijn bekendheid reikte zelfs tot de tafel van Hendrik III van Engeland, die de drank aan zijn tafel dronk. Het eerste recept voor glühwein dat is teruggevonden, komt overigens uit een document over een van zijn bestellingen. Opmerking: deze drank was een luxe die was voorbehouden aan de rijksten, omdat specerijen in die tijd erg duur waren.
Geleidelijk verspreidde de drank zich door Europa, zoals in Zweden in de 17e eeuw onder de naam Glögg (koning Gustaaf I dronk er regelmatig van), en in Duitsland en de Elzas aan het einde van de 19e eeuw. Het recept veranderde licht: de toevoeging van specerijen zoals kruidnagel, kaneel en kardemom zorgt ervoor dat de glühwein langer houdbaar blijft doordat oxidatie wordt voorkomen. Sinaasappels werden pas later aan het mengsel toegevoegd.
Internationale varianten
Tegenwoordig wordt de drank meestal bereid met rode wijn, specerijen en suiker, maar er bestaan ook varianten op basis van witte wijn of appelsap. Elk land heeft er bovendien zijn eigen toets aan toegevoegd, waardoor we van de ene regio ter wereld tot de andere zeer uiteenlopende en originele recepten vinden:
- Brazilië: de drank wordt geserveerd met cachaça en tijdens het Fiesta Junina-feest gedronken.
- Bulgarije: net als in het oorspronkelijke recept wordt honing verdund en voegt men vaak appels toe naast citrusvruchten.
- Canada: meestal wordt er ahornsiroop aan toegevoegd.
- Hongarije: men gebruikt net als wij specerijen, maar geeft de drank een eigen karakter met een lokale wijn, de Egri Bikaver.
- Letland: aan de glühwein wordt een zwarte likeur uit Riga toegevoegd, Black Balsam.
- Polen: de wijn wordt vervangen door bier, dat op dezelfde manier met de andere traditionele ingrediënten (specerijen en fruit) wordt verwarmd.
- Zweden: soms wordt witte wijn gebruikt en vaak wodka of brandy toegevoegd; verder gebruikt men dezelfde ingrediënten (suiker en specerijen).
Bereiding en degustatie
In Frankrijk gebruikt men doorgaans rode wijn, citrusvruchten en specerijen (vooral kaneel), en verwarmt men alles zonder het ooit te laten koken. De keuze van de wijn is altijd de grote vraag: het wordt aangeraden om wijnen met uitgesproken tannines te vermijden, omdat het wrange mondgevoel moeilijker met suiker te verdoezelen is. Je kunt daarom beter kiezen voor een jonge, fruitige wijn die net zo zacht is als de andere ingrediënten, zoals een Gamay of een Merlot. Als begeleiding zijn kerstgebakjes ideaal: kruidkoek, zandkoekjes, chocolade- of kaneelcake, warme kastanjes... aan jou de keuze!
En nu volgt een klassiek en gegarandeerd geslaagd recept dat je smaakpapillen zeker zal verwennen. Je hebt nodig:
- 1,5 l rode wijn
- 150 g kristalsuiker
- 1 sinaasappel
- Schillen van citroen en sinaasappel
- Specerijen (1 kaneelstokje, 1 steranijs, 2 kruidnagels, 1 snufje geraspte nootmuskaat)
Zeef de wijn, snijd de sinaasappel in schijfjes en meng vervolgens alle ingrediënten in een pan. Verwarm op laag vuur tot het mengsel begint te pruttelen en serveer het daarna warm! Supereenvoudig, maar heerlijk.
Voor een alcoholvrije versie hoef je de wijn alleen maar te vervangen door dezelfde hoeveelheid appelsap van goede kwaliteit. Je glühwein blijft enkele dagen goed in de koelkast en je kunt hem zonder problemen opnieuw opwarmen (hij wordt er zelfs nog lekkerder van!).
En terwijl je wacht op de feestdagen aan het einde van het jaar, kun je gerust onze prachtige wijnadventskalender vooraf bestellen, die je de hele maand december zal vergezellen!
