Hoewel het aanvankelijk intimiderend kan zijn, is wijnproeven, en vooral blindproeven, een zeer doeltreffende oefening om je kennis over wijn te verwerven of te verfijnen. Het kan ook op een speelse manier worden gedaan om een nog gezelligere tijd te beleven! Aan de hand van aanwijzingen zoals de kleur, de geur, de smaak en de afdronk is het de bedoeling zoveel mogelijk elementen van de geproefde wijn te raden. Welke kleur heeft hij? Uit welke regio komt hij? Wat is zijn jaargang?
De doelstellingen van blindproeven
Het principe van blindproeven is eenvoudig: het gaat erom de herkomst van een wijn te raden met weinig of geen aanwijzingen. Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze het visuele aspect verbergen, namelijk de kleur en het uiterlijk van de wijn.
Dit type degustatie wordt gebruikt door zowel professionals als liefhebbers. In het eerste geval kan dat in het kader van een wedstrijd zijn of eenvoudigweg om een selectie wijnen te maken. In het tweede geval wordt deze praktijk steeds populairder om nieuwe wijnen te kiezen voor de wijnkelder, en dat volledig onpartijdig. Ze is dus zeker niet voorbehouden aan professionals: het is een uitstekende oefening om wijnen van elkaar te leren onderscheiden, hun vinificatiemethoden te herkennen en te weten of je ze echt lekker vindt zonder je door het etiket te laten beïnvloeden...
Ten slotte is het ook een uitstekende manier om vooroordelen over wijn los te laten, de wijn zonder vooringenomenheid te proeven en daardoor soms aangename verrassingen te beleven.
De stappen van een blindproeverij
Dit zijn dezelfde stappen als bij een klassieke degustatie, waarbij drie van onze zintuigen worden aangesproken: het zicht (als je ervoor kiest de kleur van de wijn niet te verbergen), de reukzin en vervolgens de smaak.
Stap nr. 1: De visuele analyse
De meest efficiënte techniek bestaat erin het glas bij daglicht te bekijken, tegen een witte achtergrond, terwijl je het 45° kantelt. Ga vervolgens boven het glas staan en bekijk de rand van de wijn die zich het dichtst bij de rand van het glas bevindt. De kleur ervan geeft een aanwijzing over de leeftijd van de wijn. Bij rode wijn is die eerder paars als de wijn jong is en neigt die meer naar oranje als de wijn ouder is. Bij witte wijn is die wit of groen als de wijn jong is en neigt die bij het ouder worden eveneens naar oranje.
De kleurintensiteit geeft ook een aanwijzing over de gebruikte druivenrassen, en over de aanwezigheid van tannines, alcohol en zuren. Wat de druivenrassen betreft: een lichte wijn is doorgaans afkomstig uit een weinig zonnige streek met koele temperaturen. Omgekeerd wijst een donkerdere kleur vaak op een wijn uit het zuiden. Bij witte wijnen zijn ze ook donkerder wanneer het om een zoete wijn gaat.
Tot slot kun je de tranen van de wijn bekijken, dat wil zeggen de druppeltjes die zich op de wanden van het glas vormen wanneer je de wijn ronddraait. Als het er veel zijn, wijst dat vaak op een hoog alcoholpercentage (zoals bij veel wijnen uit het zuiden). Omgekeerd gaat het bij weinig tranen om een wijn uit een streek met minder gunstige weersomstandigheden.
Stap nr. 2: De geuranalyse
Tijdens deze stap moet je niet koste wat kost zeer specifieke aroma's willen herkennen. Om te beginnen kun je prima proberen de "geurfamilie" te herkennen. Gewoonlijk worden 6 grote categorieën onderscheiden:
- Fruit: rood, exotisch, pitvruchten, gedroogd, steenfruit...
- Bloemen: roos, viooltje, jasmijn, kamperfoelie...
- Plantaardig: hout, paddenstoel, varen, den, eik, citroengras, verveine...
- Specerijen en kruiden: honing, nootmuskaat, vanille, laurier, tijm...
- Dierlijk: leer, bont, muskus, wild...
- Empyreumatisch: tabak, koffie, vuursteen, geroosterd brood...
Daar moet nog een andere categorie aan worden toegevoegd, namelijk die met alle "afwijkende" geuren: wanneer een wijn kurk heeft, wanneer de geur van zwavel te sterk waarneembaar is...
Aroma's uit de eerste twee categorieën wijzen doorgaans op een jonge wijn, of op een iets oudere wijn wanneer het fruit eerder gekonfijt dan vers is. Aroma's van dieren of planten (met name hout en ondergroei) zijn daarentegen een teken van een veel oudere wijn. Aroma's geven ook een indruk van de omstandigheden waaronder de wijn is opgevoed, het druivenras en zelfs de streek waaruit hij afkomstig is (hoe rijper ze zijn, hoe warmer het klimaat).
Stap 3: De smaakanalyse
Wanneer u de wijn gaat proeven, moet u de balans tussen suiker en zuurgraad beoordelen, evenals het tanninegehalte bij rode wijnen.
Voor witte wijnen wordt over het algemeen geschat dat een wijn:
- Zoet, als er een mooie balans tussen suiker en zuurgraad is.
- Levendig, als de zuurgraad de suikers duidelijk overheerst.
- Smeuïg of rond, als het vet de zuurgraad licht overheerst en de wijn een mooie lengte in de mond heeft (de tijd waarin de aroma's in de mond blijven).
- Krachtig, als het vet de zuurgraad duidelijk overheerst. Dit type wijn rijpt zeer goed in de kelder.
Voor rode wijnen zijn er vier mogelijke kenmerken:
- Tanninerijk, wanneer het tanninegehalte de rest overheerst. Als tannines niet overheersen, kunnen de wijnen nog drie andere types hebben:
Als de smeuïgheid de zuurgraad overheerst:
⦁ Smeuïg, wanneer het vet van de wijn de assen tannines/zuurgraad omhult.
Als de zuurgraad de smeuïgheid overheerst:
⦁ Licht, wanneer de tannines zwak zijn, de zuurgraad duidelijk aanwezig is en er fruitige aroma's zijn. Deze wijnen worden gekenmerkt door frisheid en hebben een weinig uitgesproken kleur.
⦁ Fijn, wanneer de tannines aanwezig maar weinig agressief zijn, de zuurgraad merkbaar is en de neus complexer is.
Onze tips voor een geslaagde blinde proeverij
Wilt u nu uw eigen blinde proeverij organiseren? Volg dan onze tips om uw gasten voor u te winnen, of het nu professionals zijn of mensen uit uw naaste omgeving.
1) De identiteit van de flessen verbergen
Als u de proeverij volledig blind wilt laten plaatsvinden - in de eerste betekenis van het woord - moet u kiezen voor zwarte, ondoorzichtige glazen om de kleur van de wijn te verbergen. Een andere optie is de fles met een sok of aluminiumfolie te bedekken. U kunt de wijn ook karafferen. De kleur van een wijn geeft namelijk al veel informatie: het druivenras, het oogstjaar, de herkomstbenaming...
Let er in dat geval goed op dat u de proefvolgorde van uw wijnen onthoudt, zodat u ze niet door elkaar haalt. Denk er ook aan de glazen tussen elke proeverij te wassen of te vervangen, zodat u de smaak van de wijnen niet vermengt.
2) Geschikte wijnen selecteren
U hebt twee mogelijkheden. U kunt kiezen voor een open proeverij waarbij alle soorten wijn zijn toegestaan. Dit verdient de voorkeur wanneer de gasten ervaren proevers zijn. Anders kunt u zich beter op een bepaald thema richten.
U kunt bijvoorbeeld een proeverij rond een streek organiseren (Provence, Bourgogne...), of rond wijnen van één druivenras. U kunt ook een wedstrijd tussen twee appellations organiseren. Zorg er in elk geval voor dat beginners een korte toelichting krijgen (met informatie over aroma's, kleur en andere kenmerken van elk druivenras).
Daarna zult u verbaasd zijn hoe gemakkelijk uw gasten een lichte rode wijn kunnen verwarren met een rosé of een witte wijn.
3) Proefnotitiebladen aanbieden
Om de proeverij gezelliger te maken en daarna ruimte te bieden voor opmerkingen en discussies, raden we u aan om proefnotitiebladen te gebruiken. Deze kunnen eenvoudig worden opgesteld, met opmerkingen over: de kleur, de geur, de smaak, de afdronk, een algemene beoordeling en eventuele opmerkingen.
4) Een spel organiseren
Voor nog meer uitdaging kan het interessant zijn om een spel te organiseren waarbij punten worden toegekend op basis van de wijnen die wel of niet worden herkend. Afhankelijk van de moeilijkheidsgraad van de te raden informatie krijgen de deelnemers meer of minder punten (of ook op basis van hun kennisniveau van wijn). Dit spel kan bijvoorbeeld in teams worden gespeeld als het plaatsvindt tijdens een diner met meerdere tafels. U kunt ook een prijs voor de winnaar voorzien.
5) Het juiste moment en de juiste begeleidingen kiezen
Tot slot raden we u aan om de proeverij, als die tijdens een maaltijd plaatsvindt, bij voorkeur vóór het diner te organiseren. Zo zet u de avond goed in en bereidt u de gasten voor op de maaltijd. Vergeet niet om iets bij de proeverij te serveren: brood, of kaas (mild, zodat de smaak van de wijn niet wordt beïnvloed).
Tot slot kan het slim zijn om een emmer klaar te zetten, zodat u uw glas indien nodig kunt legen.
Nu u alles weet over blindproeven, hoeft u alleen nog maar aan de slag te gaan! En als u rustig wilt beginnen, kunt u kiezen voor onze wijnadventskalender met een uniek speurspel om blind te proeven.
