In Frankrijk kun je Champagne en mousserende wijnen, parelende wijnen, licht parelende wijnen (of parelwijnen) en schuimwijnen proeven. Maar wat is het verschil tussen al deze bubbels?
Wat is een mousserende wijn?
Een mousserende wijn (of schuimwijn) is een wijn die een hoeveelheid koolzuurgas bevat dat tijdens de gisting ontstaat. Koolzuurgas wordt ook koolzuuranhydride, koolstofdioxide of CO2 genoemd. Het gas moet voldoende aanwezig zijn om de wijn bubbels en schuim te geven. Het blijft opgelost in de wijn dankzij de hermetische afsluiting van de glazen fles en de paddenstoelvormige kurk, die met een muselet wordt vastgehouden.
Een mousserende wijn staat tegenover een stille wijn.
Niet alle wijnen bevatten dezelfde hoeveelheid gas in de fles. Daarom maken we onderscheid tussen:
- De schuimwijnen: het CO2-gehalte moet hoger zijn dan 4 g per liter.
- De parelende wijnen: het CO2-gehalte moet tussen 2 en 4 g per liter liggen.
- De licht parelende wijnen: het CO2-gehalte moet tussen 1 en 2 g per liter liggen.
Onder 1 g per liter wordt de wijn beschouwd als een stille wijn.
Champagne, een beschermde oorsprongsbenaming met een unieke geschiedenis
Tegenwoordig worden Champagnewijnen beschouwd als de ster onder de mousserende wijnen. Dat is deels te danken aan hun uitzonderlijke clientèle. Het historische erfgoed van de streek, met de kathedraal van Reims waar de koningen van Frankrijk werden gekroond, is ook een van de redenen waarom Champagne zo populair is. Tijdens de kroningen werd er namelijk traditioneel Champagnewijn gedronken.
In die tijd waren het de koningen zelf die Champagne voor het hof kochten. Zo maakten ze de wijn niet alleen populair en beroemd, maar ook winstgevend. Bij grote gelegenheden werd Champagne immers beschouwd als de enige drank die waardig genoeg was om te worden geschonken.
Champagne groeide daardoor uit tot een rijke wijnstreek, met veelgevraagde wijnen waarvoor grote inspanningen konden worden geleverd.
De beschermde oorsprongsbenaming Champagne kent tegenwoordig de strengste regels voor mousserende wijnen, vooral wat de rijping betreft. Champagne is namelijk de mousserende wijn met de langste rijping: minimaal 12 tot 15 maanden.
Crémant
Een crémant is een mousserende schuimwijn die volgens de traditionele methode (de champagnemethode) wordt gemaakt. Er bestaan talrijke crémants met verschillende appellations. Zo zijn er crémants uit de Elzas, Bourgogne, Bordeaux, Jura, Die, Limoux, Loire, Savoie, Luxemburg en Wallonië.
De productie van crémants moet voldoen aan een eigen lastenboek voor de betreffende streek.
Oorspronkelijk werd het woord crémant gebruikt voor een Champagne met een half zo hoge druk, waardoor deze een lichter, zogenaamd romig schuim had.
Crémant d'Alsace
Crémant d'Alsace is een schuimwijn met een beschermde oorsprongsbenaming. Hij wordt geproduceerd in de Elzas en bestaat voornamelijk uit pinot blanc, maar ook uit pinot gris, pinot noir, chardonnay, riesling en auxerrois. Er gelden geen vaste verhoudingen. De vrij zeldzame rosé-crémant d'Alsace wordt gemaakt van pinot noir.
De productiemethode van crémant d'Alsace is identiek aan die van Champagne.
Hij is goedkoper dan Champagne en ook lichter. Daar staat tegenover dat hij veel minder lang kan worden bewaard: maximaal 5 jaar.
Na Champagne is crémant d'Alsace een van de marktleiders op de Franse markt voor schuimwijnen geworden. Met meer dan 35 miljoen flessen per jaar, waarvan 80% op de binnenlandse markt wordt verkocht, presteert crémant d'Alsace bijzonder goed.
Crémant de Bourgogne
Crémant de Bourgogne is een mousserende wijn met een beschermde oorsprongsbenaming, geproduceerd in de wijngaarden van Bourgogne, namelijk in de departementen Yonne, Côte-d’Or, Saône-et-Loire en een deel van de Rhône.
Het dorp Rully is samen met Tonnerre en Nuits-Saint-Georges de bakermat van Crémant de Bourgogne. In de 19de eeuw groeide de voorkeur van de bevolking voor parelende wijnen zeer snel. Rully, dat toen al bekendstond om zijn witte en rode wijnen, bracht de kennis van Champagne naar Bourgogne.
De druivenrassen die voor crémant worden gebruikt zijn pinot noir, chardonnay, pinot blanc, pinot gris, gamay, aligoté, melon en sacy.
Crémant du Jura
Crémant du Jura is, net als de andere crémants, een schuimwijn met een beschermde oorsprongsbenaming. Hij wordt geproduceerd in de wijngaarden van de Jura en gemaakt van de druivenrassen poulsard, trousseau, chardonnay, savagnin en pinot noir.
De productie van mousserende wijnen in de Jura gaat terug tot het einde van de 18de eeuw.
De gecontroleerde appellation Crémant du Jura werd op 9 oktober 1995 verkregen. Het appellatiegebied van Crémant du Jura is identiek aan dat van Côtes du Jura, Château Chalon, Arbois en Étoile.
Volgens sommigen doen Crémants du Jura van chardonnay (een druivenras dat ook in grote champagnes voorkomt) denken aan zeer goede champagnes.
Crémant de Bordeaux
Crémant de Bordeaux is een witte of rosé-schuimwijn met een gecontroleerde appellation, geproduceerd in hetzelfde appellatiegebied als bordeaux. De appellation werd erkend bij decreet van 1 april 1990.
Voor de productie van witte crémant de Bordeaux zijn de twee belangrijkste druivenrassen sémillon, goed voor 60% van de assemblage, en sauvignon. Rosé wordt gemaakt van een assemblage van cabernet (70%) en merlot (30%).
Crémants de Bordeaux worden jong gedronken en kunnen maximaal 2 tot 3 jaar worden bewaard. Ze zijn ook bedoeld om zeer koel te worden geserveerd, bij een temperatuur tussen 5 en 7°.
Champagne versus crémant: wat is het verschil?
Soms is het moeilijk om het verschil te proeven tussen een coupe crémant en een flûte Champagne, omdat er veel overeenkomsten zijn. Waarom? Omdat beide volgens hetzelfde proces worden gemaakt. Toch bestaan er wel degelijk verschillen, naast de prijs!
Het grootste verschil zit in de druivenrassen die voor de productie van de wijnen worden gebruikt. Champagne wordt verplicht gemaakt van pinot noir, chardonnay of pinot meunier, terwijl dat voor crémant anders ligt. Ook het rendement, dus de verhouding tussen de hoeveelheid geoogste druiven en het verkregen aantal liters, verschilt.
Een ander groot verschil is de rijpingsduur van de wijn. Voor een crémant bedraagt de rijping minimaal 9 maanden, terwijl de appellation Champagne pas na 12 maanden rijping wordt toegekend.
Door de verschillen in druivenrassen, rendement, rijping en terroir zijn ook de verkoopprijzen verschillend. In alle gevallen worden zowel crémant als Champagne gekoeld geserveerd, tussen 8 en 12°.
Clairette de Die
Clairette de Die is een mousserende wijn met een AOC uit het Rhônedal, meer bepaald uit de Drôme. Het wijnbouwgebied van Clairette de Die ligt in de Zuidelijke Alpen, aan de voet van het Vercorsmassief en aan de oevers van de Drôme.
Clairette de Die onderscheidt zich door zijn unieke, eeuwenoude methode. De wijn gist en wordt op natuurlijke wijze parelend in de fles, zonder dat er iets aan wordt toegevoegd. Hij wordt dus mousserend dankzij verschillende gistingsfasen, waarvan de laatste langzaam in de fles plaatsvindt.
Het is de enige mousserende wijn die van muscat wordt gemaakt. Hij heeft fruitige smaken van perzik en abrikoos, evenals mooie florale tonen.
Clairette de Limoux
Clairette de Limoux, of Blanquette de Limoux, is een schuimwijn die wordt beschermd door een beschermde oorsprongsbenaming. Het wijnbouwgebied van Clairette de Limoux ligt in het departement Aude in Occitanië. Oorspronkelijk was dit de eerste schuimwijn ter wereld. In 1531 maakten de monniken van de benedictijnenabdij van Saint-Hilaire in hun kelder namelijk een witte wijn die op natuurlijke wijze schuimde in een glazen fles die met een kurk was afgesloten.
Deze appellation levert wijnen op met aroma's van fruit, zoals groene appel, lentebloemen en honing. De wijn wordt gekoeld gedronken bij 6-7°. Hij is perfect om te serveren bij desserts, vooral bij desserts met chocolade.
